o:8409 Novi pristup u ispitivanju mobilnosti metala i metaloida u sedimentima primenom sekvencijalne ekstrakcije doktorska disertacija A new approach to study the mobility of metals and metalloids in sediments using sequential extraction : doctoral disserttion sr Cilj ove doktorske disertacije je određivanje sadržaja metala i metaloida u uzorcima sedimenata i muljeva iz otpadnog kanala industrijske zone Pančeva i okoline, ustanovljavanje njihovih asocijacija sa različitim supstratima, procena potencijalne mobilnosti ispitivanih elemenata u uslovima koji vladaju u ispitivanoj sredini, kao i identifikacija eventualnog antropogenog zagađenja, korišćenjem metode standardizovane sekvencijalne ekstracije. Primenjene su tri tehnike ekstrahovanja za prva tri koraka standardizovane BCR sekvencijalne ekstrakcije i to: mućkanje uzoraka na rotacionoj mućkalici u trajanju od šesnaest sati u okviru konvencionalne sekvencijalne ekstrakcije (KSE); dvominutno izlaganje uzoraka mikrotalasima snage 90 W u okviru mikrotalasne sekvencijalne ekstrakcije (MTSE); i tridesetominutno izlaganje uzoraka ultrazvučnim talasima u okviru ultrazvučne sekvencijalne ekstrakcije (UZSE). Četvrti korak u primeni sve tri tehnike je bio isti, kuvanje uzoraka sa carskom vodom na vodenom kupatilu. Tačnost i preciznost sve tri primenjene tehnike ekstrahovanja je utvrđen pomoću referentnog materijala, BCR 701. Pored sekvencijalne ekstrakcije, uzorci su rastvarani u mikrotalasnom digestoru pomoću carske vode i carske vode sa HF. Nakon svih primenjenih ekstrakcionih koraka, u rastvorima je određivan sadržaj Al, Ba, Ca, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na, Ni, Pb, Si, Sn, Sr, V, Ti, Zn, As, Se i Hg metodom induktivno spregnute plazme sa optičkom emisionom spektrometrijom (ICP/OES). Računanjem osnovnih (baseline) geohemijskih koncentracija i primenom multivarijantnih statističkih metoda, određeni su antropogeno poreklo elemenata i/ili kvantifikovan njihov antropogeni udeo, kao mogući izvori zagađivanja na ovim lokalitetu. Poređenje rezultata ekstrakcije sertifikovanog materijala, dobijenih različitim tehnikama, pokazalo je da je KSE najpreciznija metoda dok se primenom ultrazvučne sekvencijalne ekstrakcija (UZSE) dobijaju zadovoljavajuće tačnosti za polovinu sertifikovanih metala u prvom i trećem koraku BCR ekstrakcije, za razliku od MTSE koja daje najnepreciznije rezultate. Na osnovu procentualne zastupljenosti ekstrahovanih koncentracija elemenata nakon prve faze BCR ekstrakcije, može se konstatovati da, na osnovu ekstrahovanih koncentracija Cd, Cu i Zn uzorci sedimenata uzeti sa lokaliteta Dekantera imaju povišen i visok rizik po životnu sredinu, dok, na osnovu koncentracija esktrahovanih Ba, Cd, Cu, Zn i Se, sedimenti sa lokaliteta Elektrolize imaju nizak i srednji rizik po životnu sredinu... The goal of this dissertation is to determine the c ontent of heavy metals and metalloids, in sediments and mud samples from the waste canals of the industrial zone of Pan č evo and its surroundings, to establish their associations with different substrates, the evaluation examined the potential mobility of elements in the condition s prevailing in the environment of investigated study, and the identification of possible anthropog enic pollution using the method of standardized sequential extraction. We used three t echniques to extract the first three steps of the standardized BCR sequential extraction as follows: sample agitation on a rotary shaker for a period of sixteen hours in the conventional sequent ial extraction (CSE), two-minute exposure of microwaves under 90 W in the microwave sequential e xtraction (MWSE), and thirty-minute exposure of ultrasound waves in the ultrasonic sequ ential extraction (USSE). The fourth step for all three techniques was the same, digestion of sam ples with aqua regia on a water bath. Accuracy and precision of the three extraction tech niques were determined with the reference material, BCR 701. In addition to sequential extrac tion, samples were digested in a microwave digestor with aqua regia and aqua regia with HF. In extracts, the content of Al, Ba, Ca, C d, Co, Cr, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na, Ni, Pb, Si, Sn, Sr, V, T i, Zn, As, Se and Hg were determined by inductively coupled plasma with optical emission sp ectrometry (ICP/OES). After chemical analysis of sediments and mud samples, based on the calculation of basic ( baseline ) geochemical concentrations and application of multivariate stat istical methods, we defined anthropogenic origin of elements and quantify their anthropogenic share, as well as the possible sources of contamination at investigated sites. Comparing the results of the extraction of certified material, obtained by different techniques, showed that the m ost accurate technique is CSE, while after the ultrasonic extraction (USSE) satisfactory accuracy were obtained for half of certified metals in the first and third step of BCR extraction, unlike MWSE which gives less accurate results. Based on the percentage of the extracted elements c oncentrations after the first phase of the BCR extraction, it can be concluded that based on the e xtracted concentrations of Cd, Cu and Zn, sediment samples taken from the site Decanter are h aving an increased and a high risk to the environment, while sediments from Electrolysis are having a low to medium risk based on concentrations of Ba, Cd, Cu, Zn... Hemija - Hemija životne sredine / Chemistry- Environmental Chemistry Datum odbrane : 28.12.2012 metali i metaloidi; sedimenti i muljevi; sertifikovani materijal (BCR 701);konvencionalna, mikrotalasna i ultrazvučna standardizovana BCR sekvencijalna ekstrakcija;mikrotalasna digestija metals and metalloids, sediment and mud samples, certificate material (BCR701); conventional, microwave, ultrasound standardized BCR sequential extraction; microwavedigestion 504 yes 45165071 91552101 1328 91552100 45165071 2014-10-17T14:25:16.053Z 45 no 46 mentor Dubravka J., 1974- Relić 2012 63 mentor Aleksandar R., 1971- Popović 2012 63 komentor Dragana Đorđević 2012 63 član komisije Goran, 1964- Roglić 2012 63 član komisije Antonije Onjia 2012 PDF/A (179 listova) 10652281 http://phaidrabg.bg.ac.rs/o:8409 no yes 4 2014-10-17T14:25:16.320Z 70 11 1066775 1066781 1066783 11 1066674 1066696 Hemija - Hemija životne sredine / Chemistry- Environmental Chemistry metali i metaloidi; sedimenti i muljevi; sertifikovani materijal (BCR 701);konvencionalna, mikrotalasna i ultrazvučna standardizovana BCR sekvencijalna ekstrakcija;mikrotalasna digestija metals and metalloids, sediment and mud samples, certificate material (BCR701); conventional, microwave, ultrasound standardized BCR sequential extraction; microwavedigestion 504 1738 11A19 2012