OD VERTIKALNOG PRENOSA KA ZAJEDNIČKOM STVARANJU ZNANJA: UVIDI IZ ISTRAŽIVANJA O TRANSFORMATIVNOM I KOLABORATIVNOM UČENJU MEĐU STUDENTIMA UMETNIČKIH FAKULTETA FROM VERTICAL TRANSMISSION TO CO-CREATION OF KNOWLEDGE: TRANSFORMATIVE AND COLLABORATIVE LEARNING IN ARTS EDUCATION All rights reserved srp Apstrakt: Rad se bavi promenama u razumevanju modela učenja među studentima umetničkih fakulteta Univerziteta umetnosti u Beogradu, polazeći od šireg društvenog i institucionalnog konteksta u kome su se tokom studentskih blokada i protesta 2024/25. godine otvorila pitanja studentske autonomije, zajedničkog odlučivanja i javnog delovanja. Istraživanje se fokusira na to kako studenti danas, nakon iskustava kolektivnog organizovanja i društvenih promena koje su inicirali i pratili, razumeju pojmove „znanja”, „autoriteta” i „zajedničkog učenja”. Teorijski okvir zasniva se na savremenim konceptima transformativne i sociokulturne pedagogije, te praksama horizontalnog i kolaborativnog učenja, kao i prefiguracije, kroz koje se preispituju mogući načini preokreta u tradicionalnoj hijerarhiji obrazovnog procesa. Empirijski deo istraživanja zasnovan je na kombinovanom kvalitativnom i kvantitativnom pristupu, koji uključuje anketu sa zatvorenim i otvorenim pitanjima sprovedenu među studentima Univerziteta umetnosti u Beogradu. Analitičko-interpretativna analiza nalaza teži tumačenju obrazovnih, kulturnih, simboličkih i teorijskih dimenzija minulih dešavanja kojima se ova publikacija bavi, sa ciljem ispitivanja teze o promeni opažanja kako se do znanja dolazi: od vertikalnog prenosa ka horizontalnom procesu zajedničke ko-kreacije značenja. This paper explores changes in the understanding of learning models among students of arts faculties at the University of Arts in Belgrade, situated within a broader social and institutional context shaped by student blockades and protests in 2024/25. These events opened key questions regarding student autonomy, collective decision-making, and public engagement. The research focuses on how students today following experiences of collective organizing and the social transformations they initiated and participated in understand the concepts of knowledge, authority, and the learning process as a shared practice. The theoretical framework draws on contemporary concepts of transformative and sociocultural pedagogy, as well as practices of horizontal and collaborative learning and prefiguration, through which possible shifts in the traditional hierarchy of the educational process are examined. The empirical part of the research is based on a combined qualitative and quantitative methodological approach, including a survey with both closed-and open-ended questions conducted among students of arts faculties at the University of Arts in Belgrade. The analytical-interpretative analysis of the findings aims to examine the educational, cultural, symbolic, and theoretical dimensions of these recent developments, in order to test the hypothesis of a shift in the perception of how knowledge is produced: from vertical transmission to a horizontal process of collective co-creation of meaning. Karaulić, Jovana Marković Božović, Ksenija application/pdf 433423 bytes Ključne reči: kolaborativno učenje, horizontalno učenje, umetničko obrazovanje, zajedničko stvaranje znanja, participacija, akademska zajednica Keywords: transformative learning, collaborative learning, horizontal learning, arts education, student selforganization 2026 Beograd : Univerzitet umetnosti Beograd : Grupa "Kultura studentima" i Hop. La! info:eu-repo/semantics/article Kultura studentima startpage: 205 endpage: 230 https://phaidrabg.bg.ac.rs/o:39525 cobiss:192476425 ISBN: 978-86-7167-074-6