o:38296 KORUPCIJA I TRAGANJE ZA RENTOM – INSTITUCIONALNA OGRANIČENJA EKONOMSKOG I DRUŠTVENOG RAZVOJA SRBIJE CORRUPTION AND RENT-SEEKING – INSTITUTIONAL LIMITATIONS OF THE ECONOMIC AND SOCIAL DEVELOPMENT OF SERBIA sr Apstrakt: U radu se razmatraju teme prisutnosti korupcije i traganja za rentom u Srbiji, kao ključnim institucionalnim ograničenjima sa kojima se u post-tranzicionom periodu suočava ekonomski i društveni razvoj Srbije. Odgovara se na pitanje u kojoj je meri sistem zasnovan na korupciji i traganju za rentom u Srbiji naknadno postao dominantan u post-tranzicionom periodu, upravo iz razloga neadekvatnih ekonomskih i političkih reformi, kao i zbog promovisanja stabilokratije kao sistema vladanja u Srbiji u prethodnoj deceniji. Aktivnosti traganja za rentom podrazumevaju aktivnosti pojedinaca i interesnih grupa kojima se ovim pojedincima, ili njihovim saradnicima obezbeđuje mogućnost prisvajanja nekog oblika rente, a time i direktne ili indirektne preraspodele dohotka u njihovu korist. Traganje za rentom je u ekonomskom sistemu direktno povezano sa ograničenom konkurencijom, insitucionalnim deficitom, državnom intervencijom u ekonomiji, sistemskom korupcijom i organizovanim kriminalom. U Srbiji je traganje za rentom povezano sa diskrecionim pravima kreatora ekonomske politike u domenu fiskalnih rashoda, ulaganjima u infrastrukturne projekte, međudržavnim sporazumima o ekonomskoj saradnji, ali i različitim ograničenjima tržišne konkurencije ili stavljanja u povoljniju poziciju nekih od učesnika na tržištu. U političkom sistemu je traganje za rentom povezano sa deficitom demokratskih političkih institucija, kao i sa stabilokratijom kao formom političkog vladanja u kojoj ne postoji ozbiljna pretnja političarima na vlasti da će biti kažnjeni u izbornom procesu gubitkom vlasti. U radu se razmatra i da li široko prisvajanja različitih formi rente u Srbiji za posledicu ima formiranje ekonomske i političke elite čiji su motivi da se takvo stanje održi, što nepovoljno utiče na budući ekonomski i društveni razvoj Srbije. Kao zaštitnici takvog stanja javljaju se i one stukture društva koje učestvuju u prisvajanju nekih formi „kvazi-rente“, a koje se odnose na manje iznose finansijskih sredstava ili nekih privilegija koje prisvajaju po osnovu svoje političke, odnosno partijske pripadnosti. Abstract: The paper discusses the topics of the presence of corruption and rent-seeking in Serbia, as the key institutional limitations faced by the economic and social development of Serbia in the post-transition period. It answers the question to what extent the system based on corruption and rent-seeking in Serbia subsequently became dominant in the post-transition period, precisely because of inadequate economic and political reforms, as well as due to the promotion of stabilocracy as a system of government in Serbia in the previous decade. Rent-seeking activities include the activities of individuals and interest groups that provide these individuals, or their associates, with the possibility of appropriating some form of rent and, thus, direct or indirect income redistribution in their favor. Rent-seeking in the economic system is directly related to limited competition, institutional deficit, state intervention in the economy, systemic corruption, and organized crime. In Serbia, rent-seeking activities are connected with the discretionary rights of economic policymakers in the domain of fiscal expenditures, investments in infrastructure projects, and interstate agreements on economic cooperation, but also with various restrictions on market competition or placing some of the market participants in a more favorable position. In the political system, rent-seeking is connected with the deficit of democratic political institutions, as well as with the form of political governance. Another issue is raised in the paper, which relates to the consequences of the widespread appropriation of various forms of rent in Serbia, which results in the formation of an economic and political elite 1 Rouz-Ejkerman (2007), str. 103 2 Begović (2007), str. 50. 3 Pieter Wagenaar, 2007, str.151. whose motives are to maintain such a situation, which adversely affects the future economic and social development of Serbia. Those structures of society that participate in appropriating some forms of “quasi-rent” and which refer to smaller amounts of financial resources or some privileges that they appropriate based on their political or party affiliation appear as protectors of such unfavorable situations. KLJUČNE REČI: KORUPCIJA, TRAGANJE ZA RENTOM, DRUŠTVENI RAZVOJ, STABILOKRATIJA KEYWORDS: CORRUPTION, RENT-SEEKING ACTIVITIES, SOCIAL DEVELOPMENT, STABILOCRACY 1552100 978-86-403-1885-3 2026-03-17T10:29:20.820Z 44 no 46 Aleksandra Praščević Univerzitet u Beogradu Ekonomski fakultet 0000-0003-1637-515X application/pdf 533964 https://phaidrabg.bg.ac.rs/o:38296 no yes 18 70 92000004 11A03 Tehnološki, demografski i institucionalni trendovi i privredni razvoj 13 33 Beograd : Ekonomski fakultet 2025