o:36223 EKOLOGIJA I MEĐUNARODNA TRGOVINA — INSTRUMENTI SPOLJNOTRGOVINSKE POLITIKE U ZAŠTITI ŽIVOTNE SREDINE ECOLOGY AND INTERNATIONAL TRADE — FOREIGN TRADE POLICY INSTRUMENTS IN ENVIRONMENTAL PROTECTION sr Apstrakt. Savremeni pristup međunarodnoj trgovini, uglavnom stavlja akcenat na obim i vrednost razmene, instrumente spoljnotrgovinske politike, na izvore finansiranja međunarodnog poslovanja, globalne lance vrednosti. Međutim, međunarodna trgovina ostvaruje i značajnu povezanost sa zaštitom životne sredine. Najčešće je ova povezanost određena činjenicom da optimalna kombinacija spoljnotrgovinske politike i zaštite životne sredine može da omogući povećanje koristi učesnika u međunarodnoj trgovini. Usled pojave brojnih novih tendencija u međunarodnoj trgovini, dolazi i do seljenja procesa proizvodnje u zemlje nižeg stepena ekoloških zahteva. Očekuje se da će brojni instrumenti spoljnotrgovinske politike omogućiti uravnoteženje kako ovih kriterijuma, tako i opšteg blagostanja. U pitanju je izazov ekonomske nauke, s obzirom da primena instrumenata izaziva i brojne troškove i neravnoteže. Među njima se izdvajaju porezi na emisiju ugljen-dioksida prilikom uvoza proizvoda koji se smatraju zagađujućim. Predmet ovog rada jeste upravo analiza uloge međunarodne trgovine u zaštiti životne sredine, raspoloživih instrumenata, troškova koji njihovom primenom nastaju, ali i uticaj klimatskih promena na realizaciju spoljnotrgovinskih poslova. U radu se posebna pažnja posvećuje novijoj kategoriji proizvoda, poput ekoloških proizvoda, nastalih upravo jačanjem ekološke svesti, ali i izazovima koje oni donose u primeni instrumenata spoljnotrgovinske politike. Abstract. The modern approach to international trade mainly emphasizes the volume and value of exchange, instruments of foreign trade policy, sources for international business financing, global value chains. However, international trade also has a significant connection with environmental protection. Mainly, this connection is determined by the fact that the optimal combination of the trade policy and environmental protection can increase the benefits of participants in international trade. Due to numerous new trends in international trade, the production process is moving to countries with a lower level of environmental requirements. It is expected that numerous instruments of trade policy will enable the balancing of both, these criteria and general welfare. It is a challenge of economic science, since the fact that application of instruments provokes numerous costs and imbalances. Among them, carbon tariffs payed for import of products that are considered polluting are distinguished. The subject of this paper is precisely the analysis of the role of international trade in environmental protection, available instruments, costs incurred by their application, but also the impact of climate change on the implementation of foreign trade operations. The paper points out special attention to the newer category of products, such as ecological products, created precisely by strengthening environmental awareness, but also to challenges they provoque during the implementation of foreign trade policy instruments Ključne reči: emisija ugljen-dioksida, porezi na emisiju ugljen-dioksida, utočišta za zagađenje, ekološki proizvodi, troškovi pomorskog transporta. Keywords: carbon dioxide emission, carbon taxes, pollution havens, environmental goods, maritime transport costs 1552099 10.54318/eip.2025.ipp.001 1552101 2217-6217 2025-06-04T09:53:59.217Z 44 no 46 Ivana Popović Petrović Univerzitet u Beogradu Ekonomski fakultet 0000-0003-1994-3300 application/pdf 804792 https://phaidrabg.bg.ac.rs/o:36223 no yes 18 70 1552253 11A03 Ekonomske ideje i praksa 56 20 34 2025