o:35575 SUSTAINABLE TRADE FACILITATION: EVIDENCE FROM SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES IN SERBIA AND CEFTA 2006 REGION Održivo olakšavanje međunarodne trgovine na primeru malih i srednjih preduzeća u Srbiji i regionu CEFTA 2006 en Abstract This paper analyses the wide range of trade facilitation measures implemented by small and medium-sized enterprises (SMEs) with a focus on the CEFTA 2006 region. Generally, SMEs are more exposed to numerous impediments provoked by customs administration activities than large enterprises. Among them, trade costs seem to be more significant barriers to SMEs enrollments into international market than tariffs. The problem of trade costs may be partially overcome due to implementation of trade facilitation measures, as essential for SMEs competitiveness on international market and for the deeper regional trade integrations. The analysis is based on a relatively new methodology of the UN Global Survey on Digital and Sustainable Trade Facilitation, as the only source of trade facilitation data for SMEs in observed region. One of the main advantages of this data source is the fact that trade facilitation measures go beyond articles of the World Trade Organization’s Trade Facilitation Agreement, meaning that it also covers other specific measures. Some of these specific measures are contained in the Sustainable Trade Facilitation group which is associated with sustainable development goals focused on inclusive economic growth for vulnerable categories, such as SMEs. The results indicate that, within Sustainable trade facilitation group, Serbia and other CEFTA 2006 signatories did not achieve full implementation of most measures which enhance opportunities for SMEs in the observed period 2017-2023. Particularly, the lowest implementation rate was identified in SMEs access to Single Window. Despite these modest results, some progress in implementation of trade facilitation measures for SMEs is evident in relatively short period. This is the case particularly in Serbia with the best performing in 2023 compared not only to CEFTA 2006 average, but to developed countries as well. It was the only CEFTA 2006 signatory with implementation progress in all measures within the sub-group of trade facilitation for SMEs as the main stakeholders in international trade and key for sustainable and inclusive growth. Sažetak U ovom radu analizira se veliki broj mera olakšavanja međunarodne trgovine koje su implementirala mala i srednja preduzeća (MSP), sa fokusom na region CEFTA 2006. Uopšteno, MSP su, više nego velika preduzeća, izložena brojnim preprekama izazvanim radom carinske administracije. Među navedenim preprekama, troškovi trgovine su značajnija prepreka za uključivanje MSP u međunarodne tokove trgovine, u odnosu na carine. Problem troškova trgovine može se delimično prevazići zahvaljujući primeni mera olakšavanja međunarodne trgovine, koje su od suštinskog značaja za ostvarenje konkurentnosti MSP na međunarodnom tržištu i dubljih regionalnih trgovinskih integracija. Analiza se zasniva na relativno novoj metodologiji Ujedinjenih nacija u okviru Globalne ankete o digitalnom i održivom olakšavanju međunarodne trgovine, kao jedinom izvoru podataka o olakšavanju trgovine za MSP u posmatranom regionu. Jedna od glavnih prednosti ovog izvora podataka je činjenica da se mere olakšavanja trgovine ne odnose samo na članove Sporazuma o olakšavanju međunarodne trgovine Svetske trgovinske organizacije, već da pored njih obuhvata i druge specifične mere. Neke od tih specifičnih mera su sadržane u grupi pod nazivom Održivo olakšavanje međunarodne trgovine, koja je povezana sa ciljevima održivog razvoja u vezi sa inkluzivnim privrednim rastom za ranjive kategorije, kao što su MSP. Rezultati pokazuju da, unutar grupe Održivo olakšavanje međunarodne trgovine, Srbija i ostale potpisnice CEFTA 2006 nisu u potpunosti primenile većinu mera usmerenih ka poboljšavanju pozicije MSP u posmatranom periodu 2017-2023. Konkretno, najniža stopa primene identifikovana je u domenu pristupa tih preduzeća jedinstvenom šalteru. I pored tako skromnih rezultata, evidentan je određeni napredak u primeni mera olakšavanja međunarodne trgovine za MSP u relativno kratkom periodu. To je posebno izraženo u slučaju Srbije, koja je na kraju perioda postigla najbolji rezultat, ne samo u poređenju sa prosekom CEFTA 2006, već i u odnosu na razvijene zemlje. Srbija je bila jedina potpisnica CEFTA 2006 koja je ostvarila napredak u primeni svih mera u okviru podgrupe olakšavanja međunarodne trgovine za MSP, kao glavnih učesnika u međunarodnoj trgovini i ključnih za održiv i inkluzivan rast. Keywords: Sustainable Trade Facilitation, SMEs, Serbia, CEFTA 2006, trade costs Ključne reči: Održivo olakšavanje međunarodne trgovine, MSP, Srbija, CEFTA 2006, troškovi trgovine 1552099 10.5937/EKOPRE2406268P 1552101 0353-443X 2025-01-14T14:41:49.184Z 44 no 46 Ivana Popović Petrović Univerzitet u Beogradu Ekonomski fakultet 0000-0003-1994-3300 Radmila Dragutinović Mitrović Univerzitet u Beogradu Ekonomski fakultet person 0000-0003-2566-4666 application/pdf 728074 https://phaidrabg.bg.ac.rs/o:35575 no yes 18 70 92000001 11A03 Economics of enterprise 72 5-6 268 281 Beograd Savez ekonomista Srbije 2024