o:33902 OD TRADICIJE DO PSIHOANALIZE – NAGON, STANOVIŠTE I NESVESNO U TUMAČENJU RANOG DELA D. H. LORENSA FROM TRADITION TO PSYCHOANALYSIS – INSTINCT, STANDPOINT AND THE UNCONSCIOUS IN THE INTERPRETATION OF D. H. LAWRENCE’S EARLY NOVELS sr Apstrakt: Slavljen i osporavan, disidentni engleski modernista D. H. Lorens (D. H. Lawrence, 1885–1930) u svom delu istražuje tematiku emocionalnog, vitalnog i nagonskog u ljudskoj prirodi. Stoga ne čudi Lorensovo interesovanje za psihoanalizu, koja je početkom dvadesetog veka bila relativno nova nauka. U kulturološkom kontekstu psihološkog realizma, Lorensov odnos prema psihoanalizi je oduvek bio predmet debate. Zahtevan za kategorisanje i neprogramski orijentisan, on razvija alternativno viđenje frojdijanskog nesvesnog nastojeći da stvori svoju, organsku genealogiju svesti. Tendencija kritike da Lorensovo delo tumači u frojdovskom, post-frojdovskom ili pak, širem kontekstu njegove povezanosti sa psihoanalizom svedoči o validnosti psihoanalitičkog čitanja ovog kontroverznog britanskog autora. Rad nastoji da prikaže tumačenje ranog stvaralaštva D. H. Lorensa u kontekstu psihoanalitičke teorije, a preko tradicionalnijih odrednica evolucionog materijalizma. Dugo rastrzan između opsesivnih tema, najčešće autobiografskih, D. H. Lorens se u svojim romanima razračunava sa ljudskom psihom – tražeći mesta na kojima ona najlakše puca – i sa samim sobom. Umesto da, poput T. S. Eliota (T. S. Eliot, 1888–1965) i Paunda (E. Pound, 1885–1972), odbija svoje romantičarsko nasleđe, Lorens je nastojao da ga transformiše iznutra, te ga stoga možemo videti kao potisnutu svest modernizma. Ignorišući pritom tradicionalne obrasce psihološkog realizma i svesno eksperimentisanje u prozi svojih savremenika, on je postigao jedan od najzanimljivijih dometa u književnom izrazu modernističke generacije. Ključne reči: psihoanalitička teorija, književnost, tradicija, nagon, stanovište, nesvesno, psiha, modernizam. Keywords: psychoanalytic theory, literature, tradition, instinct, standpoint, unconscious, psyche, Modernism. 1552101 1800-8542 1552099 10.31902/fll.47.2024.3 2024-06-01T08:51:38.892Z 44 no 46 Azra A. Mušović Državni univerzitet u Novom Pazaru 6853479 0000-0003-2331-0952 application/pdf 1425912 https://phaidrabg.bg.ac.rs/o:33902 no yes 1 70 92000001 20A01 Folia linguistica et Litteraria: Časopis za nauku o jeziku i književnosti, Filološki fakultet, Nikšić, Univerzitet Crne Gore 47 43 70 2024