o:32395 DEGLOBALIZACIJA I MEĐUNARODNO KRETANJE KAPITALA sr Apstrakt: Rast globalne otvorenosti za trgovinu posle svetske finansijske krize iz 2008. godine je skoro zaustavljen. Trgovinski odnosi između SAD i Kine su obeleženi rastom carinske zaštite, što je podstakle oživljavanje protekcionizna u svetskoj privredi. Kovid-19 i rat Rusije i Ukarajine doveli su do turbulencija na međunarodnom tržištu kapitala. Porast finansijskih sankcija u svetu doprineo je povećanju rizika plasmana kapitala u brojne zemlje. Geopolitički rizici i trgovinska ograničenja sve više utiču na oblikovanje međunarodnih tokova kapitala. Zemlje bliskih političkih gledišta imaju veće šanse za priliv kapitala od zemalja sa udaljenijim političkim stavovima. Formira se svojevrsna geopolitička matrica međunarodnih tokova kapitala. Fragmentacija prekograničnih tokova kapitala odvija se u okruženju rastućih kamatnih stopa u svetu. Time se stvaraju zadovoljavajuće pretpostavke za pojavu spoljne nesolventnosti, pa čak i potencijalne nelikvidnosti više zemalja u razvoja (ZUR), kao i nekih zemalja u tranziciji. Visoko zadužene zemlje se suočavaju sa rastućim troškovima novih pozajmica, koje su neophodne radi urednog servisiranja postojećeg spoljnog duga. Stoga rastuće geopolitičke tenzije, sem preusmeravanja međunarodnih tokova kapitala, smanjuju mogućnosti globalne diverzifikacije rizika, što pogađa i razvijene zemlje. Fragmentacija stranih direktnih investicija (SDI), posebno onih u strateški osetljive sektore, takođe utiče na globalnu prekompoziciju tokova kapitala. Najveće troškove finansijske fragmentacije će snositi ZUR i neke zemlje u tranziciji. Abstract: The growth of world trade openness after the global financial crisis of 2008 has almost stopped. Trade relations between the US and China have been marked by an increase in customs protection, which has fuelled the revival of protectionism in the world economy. The Covid-19 and the war between Russia and Ukraine have caused turbulence in the international capital market. The increase in financial sanctions in the world has contributed to the increase in the risk of capital placement in numerous countries. The geopolitical risks and trade restrictions have increased their influence on the international capital flows. Countries with close political views have a greater chance of capital inflows than countries with more distant political views. A kind of geopolitical matrix of international capital flows is being formed. The fragmentation of cross-border capital flows is taking place in an environment of rising interest rates in the world. This creates satisfactory conditions for the emergence of external insolvency, and even potential external illiquidity of several developing countries, as well as some countries in transition. Heavy indebted countries face rising costs of new borrowing, which is necessary to properly service existing external debt. Therefore, growing geopolitical tensions, in addition to the redirection of international capital flows, reduce the possibilities of global risk diversification, which also affects developed countries. The fragmentation of FDI, especially those into strategically sensitive sectors, also affects the global restructuring of capital flows. The biggest costs of financial fragmentation will be borne by developing countries and some countries in transition. KLJUČNE REČI: IZVOZ, KAPITAL, FRAGMENTACIJA, GEOPOLITIČKI RIZIK. KEYWORDS: EXPORTS, CAPITAL, FRAGMENTATION, GEOPOLITICAL RISK. 1552100 978-86-403-1816-7 2024-01-18T12:44:18.956Z 44 no 46 Radovan Kovačević Univerzitet u Beogradu Ekonomski fakultet 0000-0002-5857-730X application/pdf 588797 https://phaidrabg.bg.ac.rs/o:32395 no yes 18 70 92000004 11A03 Izazovi globalizacije u svetu neizvesnosti : zbornik radova 137 154 2023