o:29320 Počeci adaptacije romana Dostojevskog u filmu i pozorištu Early adaptations of Dostoevsky’s novels in film and theatre sr Apstrakt U članku se postavlja pitanje „filmičnosti” proze Dostojevskog, kao i različitih oblika njenih ekranizacija i filmskih adaptacija. Problematizuje se kategorizacija izvorne građe koju čine dugometražni, kratkometražni igrani, dokumentarni i crtani filmovi, kao i televizijske serije. Ističe se značaj pozorišnih predstava Moskovskog hudožestvenog teatra u režiji Vladimira Nemirovič- Dančenka Braća Karamazovi i Nikolaj Stavrogin, kao i predstave pariskog Teatra umetnosti Braća Karamazovi u dramatizaciji i režiji Žaka Kopoa i Žana Krujea. Govori se o uticaju ovih predstava na evoluciju pozorišno- filmskih transformacija proze Dostojevskog, od žanrovskih, kriminalističko- ljubavnih melodrama do složenih filozofskih predstava i autorskih filmova. Daje se pregled filmskih adaptacija, kritičkih osvrta, kao i teorijskih analiza dela F. M. Dostojevskog u vreme nemog filma. Abstract This text addresses the question of the “cinematic potential” of Dostoevsky’s prose and elucidates various forms of adapting Dostoevsky’s works for stage and screen Also, it problematizes the categorisation of the source material, including feature, short feature, and documentary films, cartoons, and television series. The importance of the stage adaptation of The Brothers Karamazov and Nikolai Stavrogin at the Moscow Art Theatre under the direction of Vladimir Nemirovich-Danchenko, and the production of the Frères Karamazov written and directed by Jacques Copeau and Jean Croué, at the Théâtre du Vieux-Colombier in Paris are stressed. The article examines the influence of these plays on the evolution of theatrical and cinematic transpositions of Dostoevsky’s prose from genre crime/romance melodramas to complex philosophical plays and arthouse films. An overview of cinematic adaptations, critical reviews, as well as theoretical analyses of Dostoevsky’s works in the silent film era are provided. Ključne reči Dostojevski, „filmičnost”, pozorišne adaptacije, film, nemi film Key words Dostoevsky, “cinematic potential”, theatrical adaptations, film, silent film 1552099 10.18485/fdu_zr.2021.39.4 91552100 41515529 1552101 1450-5681 2023-05-11T09:44:40.059Z 44 no 46 Enisa Uspenski Fakultet dramskih umetnosti u Beogradu 0000-0001-8359-1237 application/pdf 240134 https://phaidrabg.bg.ac.rs/o:29320 no yes 1 70 92000001 111A01 Zbornik radova Fakulteta dramskih umetnosti Anthology of essays by Faculty of Dramatic Arts 39 71 88 2021