o:11042 Morfološki, genetički i fitogeografski pokazatelji diferencijacije populacija kompleksa Sesleria rigida Heuff. ex Rchb. (Poaceae) doktorska disertacija Morphological, genetic and phytogeographical indicators of differentiation among populations of Sesleria rigida Heuff. ex Rchb. (Poaceae) complex : doctoral dissertation sr Vrste roda Sesleria (Seslerieae, Pooideae, Poaceae) su rasprostranjenje u većem delu Evrope, a javljaju se marginalno i u severnoj Africi (Maroko, Libija) i zapadnoj Aziji (Kavkaz). Rod obuhvata oko 40 taksona u rangu vrsta i podvrsta, rasprostranjenih na području Balkanskog poluostrva, Karpata i Alpa. Pretpostavlja se da je rod nastao u Alpima, ali je centar morfološkog i taksonomskog diverziteta na području Balkanskog poluostrva. Kako morfološki i anatomski karakteri po pravilu postepeno variraju, nije bilo lako ustanoviti kvalitativne razlike koje bi imale veći taksonomski značaj, što je dovelo do pogrešnih taksonomskih klasifikacija roda Sesleria. U skladu sa tim, evolutivna istorija, morfološka varijabilnost, rasprostranjenje i ekološke karakteristike pojedinih vrsta roda Sesleria su još uvek slabo poznati. Istraživani kompleks Sesleria rigida je rasprostranjen u Rumuniji, Bugarskoj, Srbiji, Bosni i Hercegovini i Grčkoj, a prostire se duž nekoliko planinskih venaca Balkanskog poluostrva – centralni i istočni delovi Dinarskih planina, Karpato–Balkanidi (istočni i južni Karpati, planine u severoistočnoj i istočnoj Srbiji, zapadnoj i centralnoj Bugarskoj), Rodopske planine u Bugarskoj i jugoistočnoj Srbiji i Grčkoj. Vrste ovog kompleksa su zabeležene u širokom dijapazonu nadmoskih visina (od 70 mnv do 2400 mnv), naseljavaju staništa pretežno na karbonatima, ali se mogu javiti i na serpentinitima. S obzirom na različitost stavova po pitanju taksonomije kompleksa i njegovu nedovoljnu morfološku, genetičku, fitogeografsku i ekološku istraženost,osnovni ciljevi ovog rada su: utvrñivanje areala pojedinačnih taksona, utvrñivanje osnovnih karakteristika njihovih staništa i samim tim i njihove ekološke preferencije, opisivanje varijabilnosti morfo-anatomskih karaktera, kao i genetičke varijabilnosti populacija primenom molekularnih metoda. Konačan cilj ovog rada predstavljala bi taksonomska revizija čitavog kompleksa. Areali pojedinačnih taksona su kartirani na osnovu podataka iz literature, kao i na osnovu revizija herbarskog materijala i terenskih istraživanja. Podaci o ekologiji vrsta su prikupljeni obradom literaturnih podataka, a vegetacijske grupe koje odgovaraju tipovima staništa na kojima se javljaju analizirani taksoni su utvrñene klaster i ordinacionim analizama. Varijabilnost morfoanatomskih karaktera je utvrñena na osnovu merenja 42 morfo-anatomska karaktera... Species of the genus Sesleria (Seslerieae, Pooideae, Poaceae) are distributed throughout most of Europe, but could also be found marginally in Northern Africa (Morocco, Libya) and Western Asia (Caucasus). Genus comprises about 40 taxa on species and subspecies levels, distributed on Balkan Peninsula or on Carpathians and Alps. The Alps are presumed to be the place of the genus origin, but the centre of its morphological and taxonomic diversity is in Balkan Peninsula. Since morphological and anatomical characters vary gradually as a rule, it was not easy to establish qualitative differences to have greater taxonomic importance, which have led to erroneous taxonomic classifications of the genus Sesleria. The investigated Sesleria rigida complex is distributed in Romania, Bulgaria, Serbia, Bosnia and Herzegovina and Greece, extending its range throughout several mountain systems on Balkan Peninsula – Central and Eastren parts of Dinaric Mountains, Carpatho-Balkan Mountains (Eastern and Southern Carpathians, mountains in Northeastern and Eastern Serbia, Western and Central Bulgaria), Rhodopes in Bulgaria, Southeastern Serbia an Greece. The representatives of the complex can be found in a wide altitudinal range (from 70 to 2400 m a.s.l.), mostly on carbonates, but also on serpentinites. Considering the opposing opinions on the taxonomy of the complex and its insufficient morphological, genetic, phytogeographic and ecologic exploration, the main aims of this work were: to define the ranges of individual taxa, to determine basic characteristics of its habitats and accordingly their ecological preferences, variability of its morpho-anatomical characters, genetic variability by molecular methods. The final aim of this work was to revise taxonomicaly the complex. The ranges of individual taxa are charted based on literature data, as well as on the revisions of herbarium data and field explorations. Data on ecology of the species were collected by processing the literature data, and the vegetation groups corresponding the habitats where analized taxa can be found were determined by the cluster and ordination analyses. Variability of morpho-anatomical characters was determined by measuring 42 morpho-anatomical features. Finally, the genetic structure of the complex was analyzed using the Amplified Fragment Lenght Polymorphism (AFLP) method... Biologija - Ekologija, biogeografija i zaštita životne sredine / Biology - Ecology, biogeography and environmental protection Datum odbrane: 04.07.2014 Poaceae, Sesleria, S. achtarovii, S. filifolia, S. rigida, S. serbica, AFLP, morfoanatomija,ekologija, horologija Poaceae, Sesleria, S. achtarovii, S. filifolia, S. rigida, S. serbica, AFLP, morphoanatomy,ecology, chorology 581.961:582.542.11(043.3) yes 1024944562 91552101 2837 91552100 1024944562 2016-05-09T09:44:44.053Z 45 no 46 mentor Nevena V., 1981- Kuzmanović 2014 63 mentor Dmitar, 1965- Lakušić 2014 63 član komisije Vladimir, 1947- Stevanović 2014 63 član komisije Antun Alegro 2014 63 član komisije Jasmina, 1969- Šinžar-Sekulić 2014 63 član komisije Gordana, 1971- Tomović 2014 227, [49] listova 24543387 http://phaidrabg.bg.ac.rs/o:11042 no yes 4 2016-05-09T09:44:44.320Z 70 11 1066841 1066851 Biologija - Ekologija, biogeografija i zaštita životne sredine / Biology - Ecology, biogeography and environmental protection Poaceae, Sesleria, S. achtarovii, S. filifolia, S. rigida, S. serbica, AFLP, morfoanatomija,ekologija, horologija Poaceae, Sesleria, S. achtarovii, S. filifolia, S. rigida, S. serbica, AFLP, morphoanatomy,ecology, chorology 581.961:582.542.11(043.3) 1738 11A02 2014